يحيى دولت آبادى

81

حيات يحيى ( فارسى )

علم و اطلاع آنها احوال ملت و اوضاع مملكت رو ببهبود بگذارد . بهرحال عزل عين الدوله و نصب مشير الدوله تا يك اندازه اشتعال نايره فتنه را آرام مينمايد و عليرضا خان عضد الملك پيرمرد شصت ساله رئيس سلسله قاجاريه و محترمترين رجال دولت كه با علماء هم الفت و سنخيت دارد مأمور مىشود بقم رفته علماء را بمركز برگرداند و همان اختيارات كه بمشير الدوله داده بودند به او هم داده مىشود چند نفر از رجال درجهء دوم دولت هم همراه او روانه ميشوند و اين جمع با ميرزا شفيع خان مستشار الملك گركانى وزير بيوتات دولتى كه يكى از محترمين رجال دولت است و چندى پيش براى دلجوئى باطنى از آقايان بقم فرستاده شده همدست شده خدمت بازگشت دادن علماء را انجام ميدهند و يكعده چهارصد نفرى بتوقف خود در سفارت ادامه ميدهند تا اطمينان از اجرا شدن دستخط همايون حاصل كرده بعد خارج گردند اينجا لازم است بيك مطلب مهم اشاره نمايم و آن نظريات سياسى انگليسان است در ايندرجه همراهى با متحصنين و دادن دستورهاى خصوصى به آنها مخصوصا در اين موضوع كه اختيارات شاه بايد محدود گردد بلى انگليسان به اين نكته در اين موقع كاملا نظر دارند و آن بواسطه مأيوسى آنها است از حيات مظفر الدينشاه و نگرانى مفرطى كه از سياست جانشين او دارند بواسطه ربط خصوصى او با روسها كه در امور آسياى مركزى و در كارهاى ايران بملاحظه خليج فارس و هندوستان با آنها رقابت دارند در اين صورت ميدانند اگر محمد عليميرزاى وليعهد با اختيارات غير محدود بسلطنت برسد سياست آنها در ايران ضعيف ميگردد اين است كه از مختصر هيجان ملى ايران استفاده كرده بباز گذاردن در سفارت به روى مليون افكار ضعيف آنها را قوى ساخته باطنا همراهى ميكنند پيش از آنكه شاه نفس آخرين را بكشد اختيارات سلطنت براى جانشين او مجدود گشته باشد . خلاصه مردم هفت شب تمام بازار و دكاكين طهران را چراغان ميكنند و در تمام شهرهاى ايران بلكه در هركجا شيعه و ايرانى وجود دارد عيد گرفته مىشود و قنسولخانهاى ايران در تمام دول عالم جشن ميگيرند آقايانهم با نهايت احترام از قم حركت كرده رو بطهران ميآيند بديهى است جمعى از رجال دولت كه با عين الدوله متحد بوده‌اند